Khái Lược Về Triết Học

Triết học ra đời khoảng thế kỷ VIII – VI trước Công nguyên tại các trung tâm văn minh lớn như Ấn Độ, Trung Quốc và Hy Lạp cổ đại. Triết học xuất hiện khi con người bắt đầu có nhu cầu dùng lý trí để giải thích thế giới thay vì chỉ dựa vào thần thoại hay tín ngưỡng.

Về nguồn gốc nhận thức, con người luôn muốn tìm hiểu về tự nhiên, xã hội và chính bản thân mình. Từ đó hình thành tư duy trừu tượng, tư duy lý luận và khả năng khái quát hóa. Đây chính là cơ sở nhận thức dẫn đến sự ra đời của triết học.

Về nguồn gốc xã hội, triết học xuất hiện khi xã hội có sự phân công lao động, phân chia giai cấp và hình thành chế độ tư hữu. Vì vậy, triết học thường mang "tính đảng", phục vụ lợi ích của các giai cấp khác nhau.

Ở Trung Quốc, "Triết" có nghĩa là trí tuệ, thể hiện sự truy tìm bản chất của con người, xã hội và vũ trụ. Ở Ấn Độ, "Darshana" mang nghĩa là chiêm ngưỡng, là con đường suy ngẫm để đạt tới chân lý. Trong khi đó, phương Tây dùng từ "Philosophia", nghĩa là yêu thích sự thông thái, nhấn mạnh khát vọng tìm kiếm chân lý của con người.

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, triết học là hệ thống quan điểm lý luận chung nhất về thế giới và vị trí của con người trong thế giới đó; đồng thời là khoa học nghiên cứu những quy luật vận động và phát triển chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy.

Trong lịch sử, đối tượng nghiên cứu của triết học có sự thay đổi qua từng thời kỳ. Ở thời cổ đại, triết học được xem là "khoa học của mọi khoa học" và chủ yếu nghiên cứu tự nhiên. Sang thời trung đại, triết học phục vụ thần học và tôn giáo, mang tính kinh viện.

Đến thời phục hưng và cận đại, triết học đề cao khoa học và lý trí, muốn trở thành nền tảng của mọi khoa học. Triết học cổ điển Đức phát triển mạnh tư duy biện chứng. Đến triết học Mác – Lênin, triết học tập trung nghiên cứu những quy luật vận động và phát triển chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy.

Thế giới quan là hệ thống quan niệm của con người về thế giới xung quanh, vị trí của con người trong thế giới và về cuộc sống xã hội. Có nhiều loại thế giới quan như thế giới quan tôn giáo, thế giới quan khoa học và thế giới quan triết học.

Triết học được xem là hạt nhân lý luận của thế giới quan vì triết học chính là thế giới quan ở trình độ lý luận cao. Triết học không chỉ ảnh hưởng và chi phối các loại thế giới quan khác mà còn định hướng nhận thức và hành động của con người. Trong đó, thế giới quan duy vật biện chứng được xem là đỉnh cao của thế giới quan khoa học.